Korzyści z MSM (metylosulfonylometanu) dla sportowców: baza dowodowa

MSM często proponuje się sportowcom jako środek na szybszą regenerację i zdrowe stawy. Redakcja przeanalizowała badania z wysiłkiem fizycznym i chorobą zwyrodnieniową stawów, aby ustalić, na ile te obietnice są poparte danymi naukowymi.

Dlaczego MSM interesuje sportowców

Intensywne i nietypowe obciążenia, zwłaszcza z komponentem ekscentrycznym (zbiegi w biegu, faza negatywna w ćwiczeniach siłowych), powodują mikrouszkodzenia włókien mięśniowych. Objawiają się one opóźnioną bolesnością mięśni, spadkiem siły i wzrostem we krwi markerów takich jak kinaza kreatynowa.

Poza uszkodzeniem mechanicznym obciążeniu towarzyszy stres oksydacyjny i odpowiedź zapalna. Procesy te są częścią normalnej adaptacji, ale w okresie gęstych zawodów czy obozów treningowych sportowcy szukają sposobów przyspieszenia regeneracji.

MSM znalazł się w polu zainteresowania właśnie ze względu na swoje hipotetyczne właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne, opisane w badaniach mechanistycznych. Dodatkowym argumentem stała się popularność MSM przy bólu stawów, ponieważ u sportowców z długim stażem stawy często są „słabym ogniwem”.

Poniżej redakcja analizuje kluczowe badania MSM w kontekście wysiłku fizycznego, zwracając uwagę na ich metodykę, wielkość próby i praktyczne znaczenie uzyskanych wyników.

Kluczowe badania z wysiłkiem

W badaniu Barmaki i współautorów (2012) nietrenowani mężczyźni przyjmowali MSM w dawce 50 mg/kg masy ciała na dobę przez 10 dni przed biegiem na 14 km. Autorzy donieśli o mniejszym wzroście niektórych markerów uszkodzenia mięśni i wyższej całkowitej zdolności antyoksydacyjnej w porównaniu z placebo.

Kalman i współautorzy (2012) w badaniu pilotażowym podawali zdrowym mężczyznom 1,5 lub 3 g MSM na dobę przez 28 dni, po czym uczestnicy wykonywali serię prostowań nóg, mających wywołać uszkodzenie mięśni. Obserwowano tendencje do mniejszego bólu mięśni i zmęczenia, ale większość różnic nie osiągnęła istotności statystycznej.

W podwójnie zaślepionym RKB Withee i współautorów (2017) uczestnicy przyjmowali 3 g MSM na dobę przez 21 dni przed półmaratonem. Po biegu grupa MSM zgłaszała mniejsze nasilenie bólu mięśni i stawów, natomiast różnice w laboratoryjnych markerach stresu oksydacyjnego były mniej przekonujące.

Van der Merwe i Bloomer (2016) badali wpływ 28-dniowego przyjmowania 3 g MSM na wydzielanie cytokin przez komórki krwi przed i po wyczerpującym wysiłku. Wyniki wskazywały na modulację odpowiedzi zapalnej, ale kliniczne znaczenie tych zmian dla regeneracji nie jest jeszcze jasne.

Stawy: dane z badań nad chorobą zwyrodnieniową

Dla sportowców z przewlekłym dyskomfortem stawowym znaczenie mają badania MSM w chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego. W pracy Kim i współautorów (2006) 6 g MSM na dobę przez 12 tygodni zmniejszało ból i poprawiało funkcję fizyczną według skali WOMAC.

Debbi i współautorzy (2011) uzyskali podobne wyniki przy tym samym dawkowaniu i czasie trwania: poprawę bólu i funkcji, choć autorzy podkreślili, że wielkość efektu jest umiarkowana i potrzebne są dłuższe badania.

Usha i Naidu (2004) porównywali 1,5 g MSM, 1,5 g glukozaminy i ich połączenie. Oba składniki osobno przewyższyły placebo, a połączenie dało nieco lepszy wynik. Badanie to często cytuje się jako uzasadnienie kompleksów „glukozamina + MSM”.

Trzeba pamiętać, że uczestnikami tych prac były osoby w wieku średnim i starszym z rozpoznaną chorobą zwyrodnieniową stawów. Przenoszenie wyników na młodych sportowców z przeciążeniem stawów możliwe jest tylko z dużą ostrożnością.

Mocne i słabe strony bazy dowodowej

Do mocnych stron należy to, że większość badań MSM ma metodykę randomizowaną, kontrolowaną placebo, a część jest podwójnie zaślepiona. Atrakcyjna jest też spójność: w różnych pracach obserwuje się tendencję do zmniejszenia subiektywnego bólu.

Główną słabością są małe próby: w badaniach sportowych brało udział od kilkunastu do kilkudziesięciu osób. Przy takiej liczbie uczestników przypadkowe wahania mogą zarówno stworzyć iluzję efektu, jak i ukryć realny niewielki efekt.

Drugi problem to niejednorodność protokołów. Różne dawki, czas przyjmowania, typy obciążeń i zestawy markerów utrudniają porównanie i metaanalizę. Ponadto część badań finansowali producenci surowca, co nie czyni ich niewiarygodnymi, ale wymaga niezależnego odtworzenia.

Wreszcie prawie nie ma danych o wpływie MSM na wyniki treningów w perspektywie długoterminowej — siłę, wytrzymałość, kompozycję ciała. W związku z tym mówienie o MSM jako o środku poprawiającym wyniki sportowe jest niepoprawne.

Jak redakcja ocenia korzyści z MSM dla sportowców

Łącznie dostępne dane pozwalają rozpatrywać MSM jako potencjalny środek wspomagający zmniejszenie bólu po obciążeniach i przewlekłego dyskomfortu stawowego. To nie „booster” wyników ani zamiennik pełnowartościowej regeneracji.

Najbardziej uzasadnione scenariusze zastosowania to okres przygotowań do długich zawodów (jak w badaniu z półmaratonem) lub sytuacje, gdy sportowiec ma stały umiarkowany ból stawów bez oznak ostrego urazu.

Nie należy natomiast oczekiwać od MSM zauważalnego przyspieszenia hipertrofii mięśni, wzrostu siły czy wytrzymałości. Do tych celów są suplementy o znacznie silniejszej bazie dowodowej: kreatyna, kofeina, beta-alanina i wystarczająca ilość białka.

Każdy ból stawu, który się nasila, towarzyszy mu obrzęk, blokowanie ruchu czy niestabilność, wymaga badania u lekarza. MSM nie powinien maskować objawów urazu wymagającego leczenia.

• Realistyczne oczekiwania: nieco mniej bólu, a nie lepsze wyniki.
• Ocena efektu: po 3–4 tygodniach dla regeneracji, po 8–12 tygodniach dla stawów.
• Priorytet: sen, żywienie, dawkowanie obciążeń.

Wnioski redakcji

Baza dowodowa MSM dla sportowców składa się z kilku niewielkich RKB, w których obserwowano umiarkowane zmniejszenie bólu mięśni i stawów po obciążeniach. Dane dotyczące laboratoryjnych markerów uszkodzenia i stresu oksydacyjnego są niejednorodne.

Skuteczność MSM w chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego ma nieco lepsze, ale również ograniczone dowody. Bezpośredniego wpływu na siłę, wytrzymałość czy kompozycję ciała nie udowodniono.

MSM można rozpatrywać jako bezpieczne narzędzie wspomagające z realistycznymi oczekiwaniami, ale nie jako podstawę strategii regeneracji.

Radzimy również zapoznać się z naszymi artykułami „MSM: co to jest i jak działa”, „Jak przyjmować MSM: dawkowanie, czas przyjmowania, długość” oraz „Mity o MSM”.

Bibliografia

1. Butawan M, Benjamin RL, Bloomer RJ. Methylsulfonylmethane: applications and safety of a novel dietary supplement. Nutrients. 2017;9(3):290.
2. Barmaki S, Bohlooli S, Khoshkhahesh F, Nakhostin-Roohi B. Effect of methylsulfonylmethane supplementation on exercise-induced muscle damage and total antioxidant capacity. J Sports Med Phys Fitness. 2012;52(2):170–174.
3. Kalman DS, Feldman S, Scheinberg AR, et al. Influence of methylsulfonylmethane on markers of exercise recovery and performance in healthy men: a pilot study. J Int Soc Sports Nutr. 2012;9(1):46.
4. Withee ED, Tippens KM, Dehen R, et al. Effects of methylsulfonylmethane (MSM) on exercise-induced oxidative stress, muscle damage, and pain following a half-marathon: a double-blind, randomized, placebo-controlled trial. J Int Soc Sports Nutr. 2017;14:24.
5. van der Merwe M, Bloomer RJ. The influence of methylsulfonylmethane on inflammation-associated cytokine release before and following strenuous exercise. J Sports Med (Hindawi). 2016;2016:7498359.
6. Kim LS, Axelrod LJ, Howard P, et al. Efficacy of methylsulfonylmethane (MSM) in osteoarthritis pain of the knee: a pilot clinical trial. Osteoarthritis Cartilage. 2006;14(3):286–294.
7. Debbi EM, Agar G, Fichman G, et al. Efficacy of methylsulfonylmethane supplementation on osteoarthritis of the knee: a randomized controlled study. BMC Complement Altern Med. 2011;11:50.
8. Usha PR, Naidu MU. Randomised, double-blind, parallel, placebo-controlled study of oral glucosamine, methylsulfonylmethane and their combination in osteoarthritis. Clin Drug Investig. 2004;24(6):353–363.