Mity o AOD-9604

Wokół AOD-9604 narosła cała mitologia: sprzedawcy nazywają go „zatwierdzonym”, „bezpiecznym spalaczem tłuszczu bez skutków ubocznych”, a nawet „środkiem na regenerację stawów”. Redakcja zebrała najpopularniejsze twierdzenia i sprawdziła każde pod kątem zgodności z opublikowanymi danymi.

Mit 1. „AOD-9604 jest zatwierdzony przez FDA”

To chyba najpopularniejsze twierdzenie w opisach produktu. Jego źródłem jest to, że dla AOD-9604 w USA zadeklarowano status samodzielnie potwierdzonego bezpieczeństwa jako składnika spożywczego (self-affirmed GRAS). Sprzedawcy przekształcają ten fakt w „zatwierdzenie FDA”, choć chodzi o rzeczy zasadniczo różne.

Status GRAS dotyczy substancji dodawanych do żywności i oznacza, że bezpieczeństwo w przewidzianych warunkach stosowania jest uznawane za powszechnie potwierdzone przez ekspertów. W wariancie „samodzielnie potwierdzonym” wniosek o bezpieczeństwie formułuje sam wnioskodawca lub zaangażowana przez niego grupa ekspertów. To nie jest procedura rejestracji leku ani ocena skuteczności.

Aby preparat uznano za zatwierdzony przez FDA do leczenia, musi przejść pełny program badań klinicznych i uzyskać zezwolenie na wprowadzenie do obrotu z konkretnymi wskazaniami. AOD-9604 tej drogi nie przeszedł: ani FDA, ani EMA nie zarejestrowały go jako leku na otyłość czy jakąkolwiek inną chorobę.

Ponadto status spożywczy nie obejmuje form iniekcyjnych. Fiolka liofilizatu do podania podskórnego to nie produkt spożywczy, a powoływanie się na GRAS w takim kontekście wprowadza kupującego w błąd.

Mit 2. „Klinicznie udowodniono: spala tłuszcz”

Badania na myszach z otyłością rzeczywiście wykazały zmniejszenie przyrostu masy i tkanki tłuszczowej przy długotrwałym podawaniu AOD-9604 (Heffernan i wsp., 2001). Prace te często cytuje się jako dowód skuteczności, pomijając fakt, że mowa o gryzoniach.

U ludzi sytuacja jest inna. Duże 24-tygodniowe badanie fazy 2b, którego wyniki ogłoszono w 2007 roku, nie wykazało statystycznie istotnej przewagi peptydu nad placebo w redukcji masy ciała. To właśnie po nim zaprzestano rozwoju AOD-9604 jako leku na otyłość.

Podsumowanie programu klinicznego (Stier i wsp., 2013) skupia się głównie na bezpieczeństwie i tolerancji. Twierdzenie „klinicznie udowodnione” w odniesieniu do spalania tłuszczu u ludzi nie ma oparcia w opublikowanych danych.

Opinie użytkowników, którzy „schudli na AOD”, zwykle nie uwzględniają równoległych zmian: diety, treningów, innych substancji. Bez grupy kontrolnej nie da się odróżnić działania peptydu od efektu placebo czy zmian stylu życia.

Mit 3. „To hormon wzrostu bez skutków ubocznych”

AOD-9604 to fragment hormonu wzrostu, ale nie jest „lżejszym” hormonem wzrostu. Pełna cząsteczka somatotropiny działa poprzez swój receptor, stymuluje wytwarzanie IGF-1, wpływa na wzrost tkanek, syntezę białka, gospodarkę wodno-solną i wrażliwość na insulinę. Fragment 177–191 z dołączoną tyrozyną nie odtwarza tego kompleksu działań.

Twórcy dążyli właśnie do tego, aby fragment nie miał efektów wzrostowych i anabolicznych. Dlatego obietnice „budowy suchej masy”, „odmłodzenia skóry” czy „poprawy regeneracji jak po hormonie wzrostu” przeczą samej idei cząsteczki.

Co do braku skutków ubocznych: w badaniach klinicznych tolerancja rzeczywiście była zbliżona do placebo. Ale „brak skutków ubocznych w krótkich badaniach czystej substancji” i „brak skutków ubocznych w realnym stosowaniu” to różne twierdzenia. Danych długoterminowych nie ma, a produkty z szarego rynku nie odpowiadają badanej substancji.

Warto też pamiętać o miejscowych reakcjach na iniekcje, ryzyku infekcji przy naruszeniu aseptyki oraz reakcjach alergicznych na zanieczyszczenia. Wszystko to nie zależy od mechanizmu działania peptydu.

Mit 4. „Leczy stawy, działa w kremach i jest dozwolony w sporcie”

Twierdzenie o regeneracji chrząstki opiera się głównie na badaniu Kwona i Parka (2015) na królikach z eksperymentalną chorobą zwyrodnieniową stawów, gdzie AOD-9604 podawano do stawu osobno lub razem z kwasem hialuronowym. To model przedkliniczny; badań klinicznych potwierdzających efekt u ludzi w recenzowanej literaturze nie ma.

Inny popularny mit dotyczy form alternatywnych: kremów, sprayów, kapsułek. Peptydy na ogół słabo wchłaniają się przez skórę i w znacznym stopniu są rozkładane przez enzymy przewodu pokarmowego, dlatego doustne leki peptydowe wymagają specjalnych technologii (Drucker, 2020). Wczesne doświadczenia doustne z AOD-9604 prowadzono na zwierzętach, a ich wyników nie można przenosić na produkty kosmetyczne.

Wreszcie twierdzenie, że peptyd „nie jest zakazany” lub „nie figuruje na liście”. Światowa Agencja Antydopingowa w sekcji S2 Listy Zakazów wprost wymienia fragmenty hormonu wzrostu, w szczególności AOD-9604 i hGH 176–191. Zakaz obowiązuje stale — zarówno w okresie startowym, jak i pozastartowym.

• Stawy: jedynie model zwierzęcy, brak danych klinicznych.
• Kremy i kapsułki: brak dowodów na skuteczne wchłanianie u ludzi.
• Sport: zakazany przez WADA, dotyczy wszystkich sportowców podlegających kontroli.

Mit 5. „Do badań — czyli czysty”

Oznaczenie „for research use only” nie jest znakiem jakości. Przeciwnie, często stosuje się je właśnie po to, by sprzedawać substancje poza systemem kontroli leków. Taki produkt nie musi spełniać wymagań farmakopealnych co do czystości, jałowości czy zawartości substancji czynnej.

Certyfikat analizy dołączony przez sprzedawcę może dotyczyć innej partii lub być sporządzony przez samego sprzedawcę. Niezależna analiza w certyfikowanym laboratorium to jedyny sposób, by dowiedzieć się, co dokładnie znajduje się w fiolce, a i ona nie gwarantuje jałowości każdej ampułki.

Liofilizowane peptydy są też wrażliwe na warunki przechowywania i transportu. Naruszenie reżimu temperaturowego może spowodować degradację, a kupujący otrzymuje produkt z mniejszą ilością substancji czynnej i większą ilością produktów rozpadu.

Zatem nawet jeśli wierzyć danym o bezpieczeństwie czystego AOD-9604 z badań klinicznych, dane te nie przenoszą się automatycznie na produkt nieznanego pochodzenia.

Wnioski redakcji

Większość marketingowych twierdzeń o AOD-9604 jest albo przesadą, albo wprost zniekształceniem faktów: peptyd nie jest zatwierdzony przez FDA jako lek, nie dowiódł skuteczności w odchudzaniu u ludzi i jest wprost zakazany przez WADA.

Prawdą jest jedynie to, że w krótkich badaniach kontrolowanych czysta substancja była dobrze tolerowana — ale nie przenosi się to na produkty z szarego rynku.

Dane o wpływie na chrząstkę ograniczają się do modelu zwierzęcego, a „formy alternatywne” nie mają bazy dowodowej.

Polecamy również nasze materiały „Historia odkrycia AOD-9604”, „Zastosowanie medyczne AOD-9604: oficjalne wskazania” oraz „Mity o Epitalonie”.

Bibliografia

1. Heffernan M, Summers RJ, Thorburn A, et al. The effects of human GH and its lipolytic fragment (AOD9604) on lipid metabolism following chronic treatment in obese mice and β3-AR knock-out mice. Endocrinology. 2001;142(12):5182–5189.
2. Stier H, Vos E, Kenley D. Safety and tolerability of the hexadecapeptide AOD9604 in humans. J Endocrinol Metab. 2013;3(1-2):7–15.
3. Kwon DR, Park GY. Effect of intra-articular injection of AOD9604 with or without hyaluronic acid in rabbit osteoarthritis model. Ann Clin Lab Sci. 2015;45(4):426–432.
4. Drucker DJ. Advances in oral peptide therapeutics. Nat Rev Drug Discov. 2020;19(4):277–289.
5. Møller N, Jørgensen JOL. Effects of growth hormone on glucose, lipid, and protein metabolism in human subjects. Endocr Rev. 2009;30(2):152–177.
6. World Anti-Doping Agency. Prohibited List. Montreal: WADA; 2024.